Sehingga 2024, Asia Tengah menghadapi cabaran ketara dalam pengurusan sisa, isu mendesak yang diburukkan lagi oleh pembandaran pesat, pertumbuhan ekonomi dan pertambahan penduduk. Rantau ini, yang merangkumi negara seperti Kazakhstan, Kyrgyzstan, Tajikistan, Turkmenistan dan Uzbekistan, semakin menyedari keperluan mendesak untuk amalan pengurusan sisa mampan untuk mengurangkan kesan alam sekitar dan meningkatkan kesihatan awam.
Cabaran Semasa
- Meningkatkan Penjanaan Sisa: Asia Tengah menyaksikan lonjakan pengeluaran sisa, terutamanya di pusat bandar. Bandar seperti Almaty dan Tashkent mengalami peningkatan tahap sisa pepejal perbandaran disebabkan oleh pertumbuhan penduduk dan perubahan corak penggunaan. Laporan menunjukkan bahawa penjanaan sisa telah meningkat lebih 20% dalam dekad yang lalu, memberi tekanan kepada sistem pengurusan sisa sedia ada.
- Infrastruktur yang Tidak Cekap: Banyak negara Asia Tengah bergelut dengan infrastruktur pengurusan sisa yang ketinggalan zaman. Tapak pelupusan selalunya direka bentuk dan diurus dengan buruk, yang membawa kepada bahaya alam sekitar seperti pencemaran tanah dan air. Perkhidmatan kutipan sisa yang tidak mencukupi, terutamanya di kawasan luar bandar, menyumbang kepada pembuangan sampah dan pembuangan sampah secara haram.
- Kekurangan Kemudahan Kitar Semula: Walaupun dorongan global ke arah kitar semula, Asia Tengah ketinggalan dalam mewujudkan sistem kitar semula yang berkesan. Kebanyakan negara di rantau ini mempunyai kadar kitar semula yang rendah, dengan kurang daripada 10% sisa dikitar semula. Ini disebabkan terutamanya oleh kurangnya kesedaran, infrastruktur yang tidak mencukupi, dan penyertaan awam yang terhad dalam program kitar semula.
Perkembangan Terkini
Sebagai tindak balas kepada cabaran ini, beberapa kerajaan Asia Tengah telah memulakan pembaharuan dan kerjasama yang bertujuan untuk menambah baik pengurusan sisa:
- Kazakhstantelah mencapai kemajuan yang ketara dengan melancarkan inisiatif "Ekonomi Hijau"nya, yang menekankan amalan pengurusan sisa yang mampan. Negara ini menyasarkan untuk mencapai kadar kitar semula sebanyak 30% menjelang 2025 dan telah mula melaksanakan sistem pengasingan sisa di bandar-bandar utama. Kazakhstan juga meningkatkan kempen kesedaran awam untuk menggalakkan penyertaan rakyat.
- Uzbekistansedang menumpukan pada mewujudkan rangka kerja pengurusan sisa yang komprehensif, yang merangkumi pembinaan loji pemprosesan sisa moden. Pada 2023, kerajaan mengumumkan rancangan untuk melabur dalam projek sisa kepada tenaga yang akan menukar sisa perbandaran kepada elektrik, membantu mengurangkan pergantungan pada tapak pelupusan sampah.
- Kyrgyzstantelah memulakan projek kitar semula berasaskan komuniti, melibatkan organisasi tempatan untuk mempromosikan pengasingan sisa di sumbernya. Usaha ini telah mula menunjukkan hasil yang positif di kawasan bandar, dengan peningkatan penglibatan masyarakat dalam aktiviti kitar semula.
Kerjasama Antarabangsa
Menyedari bahawa pengurusan sisa adalah isu serantau, negara-negara Asia Tengah turut bekerjasama dengan organisasi antarabangsa. Program Pembangunan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (UNDP) dan Kesatuan Eropah telah menyediakan bantuan teknikal dan pembiayaan untuk projek pengurusan sisa. Perkongsian ini memberi tumpuan kepada pembinaan kapasiti, pembangunan dasar dan menambah baik infrastruktur pengurusan sisa.
Kesimpulan
Walaupun Asia Tengah mengorak langkah dalam menangani cabaran pengurusan sisa, kerja penting masih ada. Gabungan penjanaan sisa yang semakin meningkat, infrastruktur yang tidak mencukupi dan kadar kitar semula yang rendah memerlukan pendekatan komprehensif yang merangkumi pembaharuan kerajaan, penglibatan awam dan kerjasama antarabangsa. Memandangkan tahun 2024 semakin maju, harapannya ialah inisiatif ini akan membawa kepada amalan yang lebih mampan, memupuk persekitaran yang lebih bersih dan komuniti yang lebih sihat di rantau ini.
